Quiz mi, Quiz mi? Eğlenceden Gerçekliğe
Quiz’ler… Hani şu popüler testler var ya, biraz eğlenmek, bilmediğin bazı şeyleri öğrenmek ya da bir anlık boşluğu doldurmak için her sosyal medya platformunda karşımıza çıkan, genelde 10-15 sorudan oluşan, birkaç dakikalık ‘eğlencelik’ içerikler. Ama… Her şeyin fazlası gibi, quiz’ler de zamanla cazibesini kaybetmeye başladı. Neden mi? Çünkü sadece eğlencelik olmaktan çıkıp, bazen ciddi bir zaman kaybı, bazen de sadece ego tatmini aracı haline geldi. İzmirlisi, Galatasaraylısı, 28 yaşındaki, sosyal medyada aktif, tartışmaya bayılan bir genç yetişkin olarak, quiz’lerin hem iyi, hem de kötü yanlarına göz atmak istiyorum. İşin içinde bolca mizah ve sarkazm olacak, ama hiçbir şekilde hakaret etmeyeceğim. Sadece dürüst olacağım.
Quiz’lerin Güçlü Yönleri
Eğlencelik ve Kolay Erişilebilir
Her şeyden önce, quiz’ler eğlencelidir. Kimseyi bu gerçeği reddetmeye ikna edemem. Zamanında okulda, işte ya da arkadaşlarla otururken bir quiz çözüp bir şeyler öğrenmek, kendini test etmek eğlenceliydi. En popüler olanları “Hangi film karakterisin?”, “Hangi Marvel karakterisin?” gibi şeylerdi. Bu tür içerikler, insanı bir şekilde eğlendirir. Ayrıca, quiz’ler son derece erişilebilir. Bir dakikada bulabilirsin, 2 dakikada çözebilirsin, 5 dakikada sonuçları alabilirsin. Sosyal medyanın en büyük artısı bu değil mi zaten? Anında erişim, anında içerik!
Bilinçli Öğrenmeye Yardımcı Olabilirler
Evet, bazı quiz’ler gerçekten bilgilendiricidir. Özellikle tarih, edebiyat, bilim gibi konularda yapılan doğru yerleştirmeler, gerçekten de kişiye yeni bilgiler katabilir. Mesela bir ülke tarihiyle ilgili bir quiz çözüyorsanız, aslında o an size sunulan bilgiye dair bir şeyler öğreniyorsunuz. Doğru cevapları görmek, yanlış bilinenleri fark etmek, öğrenmenin sürecini hızlandırabilir.
Bağımlılık Yaratıcı
Birçok insan için quiz’ler bir nevi bağımlılık haline gelebilir. Şu an Facebook’ta, Instagram’da ya da Twitter’da kaç tane quiz vardı hatırlamıyorum, ama bir tanesini çözmeye başladığınızda, sanki bir anda tüm zamanınızı orada geçiriyorsunuz. Test sonucuna göre egonuz onurlandırıldığında bir “Aaa, bak, bu harika bir sonuç!” diyorsunuz. O kadar kolay değil mi? Birkaç soru, birkaç tıklama, bir sürü beğeni ve bir sonuç. Neyse ki, buradaki yazının sonunda bir quiz testi vermiyorum, yoksa şu an kaybolduğunuzu fark ederdim.
Quiz’lerin Zayıf Yönleri
Bilgi Yüzeyselliği ve Yanıltıcılık
Evet, quiz’ler eğlenceli ama bazen bilgiye dair oldukça yanıltıcı olabilirler. “Hangi ülkenin başkentisin?” gibi bir quiz sorusu sorduğunuzda, muhtemelen Dünya’nın her yerinden alakasız cevaplar geliyor. Bu tür quiz’lerde bilgi genellikle yüzeysel kalıyor ve derinlemesine analiz yapma imkanı pek bulunmuyor. Hatta çoğu zaman sadece “eğlence” amaçlı düzenlendiğinden, sorular bazen yanlış yönlendirici olabilir. Sonuçta insanları yanlış bilgiye yönlendirmek, tam da eğitimli bir toplum olmanın tam tersi bir şey değil mi?
Zaman Kaybı
Gerçekçi olalım, bazen bir quiz’in sonunda “Hangi Star Wars karakterisin?” sorusunun sonucu size, “Her şeyin başlangıcı olan Darth Vader”ı verirse, burada ciddi bir zaman kaybı yaşadığınızı anlamalısınız. Evet, 3 dakikalık bir eğlence, ama her gün buna harcadığınız 15 dakikalar, ayda bir saat eder. O bir saatin sonunda ne kazanıyorsunuz? Kimse de “Vay, müthiş bir şey öğrendim!” demiyor. Evet, eğlendiniz ama bu eğlencenin arkasında bir boşluk var. Günün sonunda nereye varıyoruz?
Ego Tatmini mi?
Birçok quiz, insanın ego tatminini beslemeye yönelik. “İnternetteki en doğru test!” başlıklarıyla karşılaşırsınız. Peki, ne kadar doğru? Çoğu zaman, kişisel eğilimlere dayalı olan sonuçlar, insanın egosunu okşamak için hazırlanmış oluyor. “Süper Zekisin!” ya da “En Zeki 5. Kişisin!” gibi ifadelerle verilen sonuçlar, bir yanda eğlenceli olsa da, bir yanda da size her an yanlış sonuçlar gösterip, kişiliğinizi bir arayış içine sokan bir yalandan başka bir şey değil. Çünkü sonuçlar doğru verildiğinde de çoğunlukla şüphelidir. Eğlencelik olmanın ötesine geçtiklerinde, sadece kişiyi geçici bir şekilde mutlu ederler.
Eğlenceli Ama Nereye Kadar?
Gerçekten eğlenceli mi? Birçok kez, sosyal medya üzerinde yapılan quiz’ler hem bir kayıptır, hem de sadece anlık mutluluklar yaratır. Birçok insan, sık sık bu tür içeriklere yönelir çünkü gerçek hayatın zorluklarından kaçmak isterler. Peki, eğlencelik şeyler ararken, kaçırdığımız önemli şeyler var mı? Her saniyenin değerli olduğu bu dünyada, böyle eğlencelik testler gerçekte bizim zamanımıza mı değer katıyor? Ya da bir anlık egolarımızı tatmin etmek dışında bize ne katıyor?
Sonuç Olarak
Quiz’ler, eğlenceli, kolay erişilebilir ve bazen öğretici olabilir. Ama, bir de onun zayıf yanları var. Yanıltıcı olabilirler, zaman kaybı olabilirler, hatta bazen tamamen ego tatminine yönelik olabilirler. Evet, bir anlık rahatlama sağlıyorlar ama geriye dönüp baktığınızda, kazandığınızdan çok kaybettiğiniz şeyleri fark ediyorsunuz. Sonuçta, eğlencelik şeyler de olsa, her şeyin bir sınırı olmalı, değil mi?
Bence şimdi sizin de “Quiz mi, quiz mi?” sorusuna karar vermeniz zamanı geldi. Eğlenmek mi istiyorsunuz, yoksa gerçekten anlamlı bir şeyler öğrenmek mi? Ve de şunu soruyorum: “Hangi tür quiz kişiliğinizi daha iyi yansıtır?”