Bitkilerde Çelikle Üreme Eşeyli Mi? Kayseri’de Bir Genç Yetişkinin Doğaya Yolculuğu
Kayseri’de, o harika ilkbahar sabahlarında, bahçemdeki birkaç bitkimin bakımıyla uğraşırken, kendime bir soru sordum: “Bitkilerde çelikle üreme eşeyli mi?” Ne tuhaf, aslında hiç düşünmediğim bir soruydu, ama birden kafama takıldı. Belki de bu soruyu sormamın nedeni, son zamanlarda yaşadığım duygusal dalgalanmalara bir anlam arayışımın olmasıydı. Bitkiler gibi, bazen insanlar da bir yere kök salmak, çoğalmak ve varlıklarını sürdürmek için farklı yollar arar. Çelikle üremenin, eşeyli üremeyle olan farkları bana hayatı, ilişkileri, sevdayı ve kayıpları hatırlattı.
Bahçemdeki O Küçük Çelikler
Geçen hafta, Kayseri’nin o serin ama güneşli sabahında, bahçemdeki o küçük çelikleri ekmeye karar verdim. Onları severek yetiştirmiştim ama bu defa bir şey farklıydı. İlk defa, çeliklerin kök salacağını ve büyüyeceğini hissedebiliyordum. Yavaşça toprakla buluşturduğum o saplar, bana yeni başlangıçların, yeniden doğuşların işareti gibi geliyordu. İşin ilginç tarafı ise, çelikle üremenin bitkiler için eşeyli üremeden çok daha farklı bir yol olmasıydı. Bir anlamda, bu yeni bitkiler “ailelerini” ya da “çiftleşmelerini” beklemeden çoğalabiliyorlardı. Bir kök, bir dal… Bu kadar basit ama bir o kadar büyülü bir şeydi. Bunu düşünmek, insanın da kendi hayatını değiştirmesi gerektiği hissini uyandırıyordu.
Bahçemdeki çeliklerin, aslında farklı bir bitkiyi nasıl kopyalayabildiği, bana bir parça umut veriyordu. Kendimi bazen bitkiler gibi hissediyorum. Özellikle son zamanlarda, sürekli bir şeylerin içinde kaybolan, kimliğimi bulmaya çalışan biriyim. Bir gün, ne kadar da kök salmış gibi hissetsem de, bazen bir dal gibi kesilip başka bir toprakta filizlenmek, tıpkı çelikle üreme gibi, belki de hayatın doğasında vardır. Bitkiler gibi, insanlar da bazen bir yere ait olmadan çoğalabilir. Ama bir de “eşeyli üreme” var…
Eşeyli Üreme ve Çelikle Üreme Arasındaki Fark
Bir gün, yine bahçemde, gözlerimi kapatıp içimden geçirdiğim bir başka soru aklıma geldi: Bitkilerde çelikle üreme eşeyli mi? Çelikle üremek, aslında eşeyli üremeden farklı bir yol. Çünkü çelikle üremede, bitki kendini genetik olarak tekrar eder. Tıpkı bir kopya gibi… Oysa eşeyli üreme, farklı iki bitkinin birleşmesiyle yeni bir birey yaratır. Kısacası, çelikle üreme, tek bir bitkiden, sadece o bitkinin benzerini yaratır. Oysa eşeyli üreme, farklı bireylerin birleşmesiyle yeni bir hayata, yeni bir başlangıca olanak tanır. Bir an, bu durumu insan hayatına benzettim. Bazen insanlar, tıpkı çelikle üreme gibi, kendi sınırları içinde kalıyor ve benzer kalıyorlar. Ama bir gün, iki kişi bir araya geldiğinde, bambaşka bir dünya yaratabilirler. Birleşerek büyümek, bir nevi eşeyli üreme gibi… Duygularım arasında kaybolurken, bu iki süreç arasındaki farkları düşündüm.
Bir zamanlar, çok sevdiğim birinin bana “Çelikle üremek gibi oluyorsun,” dediğini hatırladım. O an, o sözde bir doğruluk olduğunu hissetmiştim. Bazen kendimi o kadar yalnız hissediyordum ki, sadece aynı şekilde devam etmeyi, aynı şeyleri yapmayı ve aynı duyguları yaşamayı tercih ediyordum. Ama sonra düşündüm: Evet, belki de çelikle üremek, başlangıçta kolay bir yol gibi görünüyordu, ama bir yerden sonra hep aynı döngüye girmekteydim. Bir şeylerin değişmesini istemiştim ama kendimi yeniden üremek, büyümek ve gelişmek için cesaretim yoktu. Eşeyli üreme, bana bu cesareti hatırlattı.
Kök Salmak ve Yeniden Başlamak
Kendimi bir süre sonra bu çeliklerle bağdaştırdım. Herkes gibi, ben de hayatımda kök salmaya çalışıyordum ama bazen aynı yerden çıkıp başka bir toprakta filizlenmek gerektiğini fark ettim. O an, kayıplarıma, yanlış adımlarıma rağmen yeniden umutlanmaya başladım. Bunu bitkiler de yapıyordu. Çelikle üreme, aslında bir nevi “güvenli alan” gibi bir şeydi. Ama her zaman aynı şekilde çoğalmak, bazen insanın içine hapsolmasına neden olabilir. Eşeyli üreme ise, her zaman yeni bir başlangıcı, farklı bir dünyayı çağıran bir süreçtir.
O sabah, çelikleri toprağa ekerken, onları sadece başka bir bitkinin kopyası olmaktan çıkarıp, hayatlarında bir değişim yaratmalarına izin verdim. Aynı şekilde, ben de geçmişimdeki hatalarla birlikte, kendi yolculuğuma devam etmek için cesaret buldum. Kök salmanın, değişimle birlikte daha anlamlı hale geldiğini fark ettim. Her şey bir seçimdi; ya çelik gibi kopyalarla aynı döngüyü devam ettirecektim, ya da eşeyli üreme gibi bir birleşimle bambaşka bir yaşam yaratacaktım.
Sonuç: Yeni Başlangıçlar
Çelikle üreme mi, eşeyli üreme mi? Belki de en önemli soru, her iki yolun da kendi içinde barındırdığı fırsatları ne kadar fark ettiğimizdir. Kayseri’de, bahçemde toprağa dokunarak, hem bitkilerin hem de kendi hayatımın nasıl büyüdüğünü, çoğaldığını ve değiştiğini görmeye başladım. Çelikle üremek gibi, bazen kendimi aynı döngülere kapalı hissedebilirim ama eşeyli üreme gibi, hayatta da her zaman bir başka yol, yeni bir başlangıç vardır.