Domestos boykot ürünü mü? İzmir’de banyoyla başlayan büyük felsefi kriz
Önerdiğimiz İçerik: Dişi koyun eti nasıl bir et olur ?
İzmir’de yaşayınca bazı konular var ki, insanın hayatına hiç beklemediği anlarda giriyor. Mesela bir gün markette sadece tuvalet kağıdı almaya gidiyorsun, iki dakika sonra kendini “Domestos boykot ürünü mü?” diye Google’da arama yaparken buluyorsun. Üstelik elinde alışveriş sepeti, yanında yoğurt, üstünde de hayatı fazla düşünen o klasik yüz ifadesi.
Benim hikâye tam olarak böyle başladı.
Kasada sıradayım. Önümde bir teyze var, elinde beş çeşit temizlik ürünü. Arkadan bir genç telefonla konuşuyor:
“Abi diyorlar Domestos boykotmuş ya doğru mu?”
O an beynim hafif glitch verdi. Çünkü İzmir’de böyle şeyler bir anda gündeme düşer. Bir gün hava güzel, deniz sakin; ertesi gün herkes ekonomi profesörü, sosyal medya analisti ve etik tüketim uzmanı.
Ve ben… sadece banyoyu temizlemek isteyen bir insanım.
Domestos boykot ürünü mü? sorusunun sosyal medya versiyonu
Herkese merhaba! Bugün Nay olarak sizlere “Domestos boykot ürünü mü” hakkında rehber niteliğinde bir yazı sunuyoruz.
Şunu baştan söyleyeyim: “Domestos boykot ürünü mü?” sorusu internette dönem dönem dolaşan iddialarla, sosyal medya listeleriyle ve tüketici hassasiyetleriyle birlikte gündeme geliyor. Ama işin gerçeği şu: böyle konularda tek bir cümlelik kesin hüküm genelde yok.
Sosyal medya dediğin şey zaten biraz mahalle dedikodusu gibi. Ama megafonla. Bir kişi “duydum” diyor, beş kişi “kesin öyleymiş” yapıyor, on kişi “ben zaten kullanmıyordum” diye gurur yapıyor.
Ben de tam burada devreye giriyorum: elinde sünger, kafasında soru işaretiyle.
İzmir’de market rafı karşısında felsefe yapmak
Geçen hafta Migros’ta rafın önünde 10 dakika dikildim. Yanımda arkadaşım Efe var.
Ben: “Ya Domestos boykot ürünü mü acaba?”
Efe: “Kanka sen geçen hafta da deterjanın ideolojik analizini yapıyordun.”
Ben: “Ama bak bu önemli bir konu.”
Efe: “Senin için her şey önemli zaten. Geçen gün de yoğurdun asidik yapısını sorguluyordun.”
Haklı.
Ama insan büyüdükçe şunu fark ediyor: eskiden sadece “temiz mi temiz” diye baktığın ürünler, bir anda “nereden geliyor, kim üretiyor, hangi şirketin parçası” gibi sorulara dönüşüyor.
Ve Domestos gibi herkesin evinde olan bir ürün olunca, konu daha da büyüyor.
Domestos boykot ürünü mü? Markalar neden tartışmaların ortasında kalıyor?
Domestos, dünya çapında bilinen bir temizlik ürünü markası. Çok uzun yıllardır da Türkiye’de evlerde kullanılan bir ürün.
Ama büyük markalar şöyle bir şeye mahkûm: ne kadar büyüklerse, o kadar çok konuşuluyorlar.
Sosyal medyada bir ürün hakkında:
sahiplik yapısı
global şirket bağlantıları
farklı ülkelerdeki politik tartışmalar
tüketici kampanyaları
gibi konular dolaşıma girebiliyor.
Bu yüzden “Domestos boykot ürünü mü?” sorusu da zaman zaman bu bilgi akışının içinde ortaya çıkıyor.
Ama burada önemli olan şu: bu tür iddialar çoğu zaman tek bir resmi karardan ziyade, sosyal medya yorumları ve tüketici gruplarının değerlendirmeleri üzerinden şekilleniyor.
İzmir’de iç ses: “Ben sadece banyo temizleyecektim…”
Geçen gün banyoyu temizlerken kendi kendime düşündüm:
“Hayat ne ara bu noktaya geldi?”
Elimde fırça, kafamda ekonomi 101, sosyal medya etik tartışmaları ve market fiyat analizi.
Bir yandan da iç sesim konuşuyor:
“Domestos boykot ürünü mü yani şimdi… bunu araştırmadan kullanırsam sosyal çevreye karşı sorumluluk ihlali olur mu?”
Sonra ikinci iç ses devreye giriyor:
“Abi sen dün çöp poşetini bile üç farklı markada karşılaştırdın, biraz rahatla.”
Ama olmuyor.
Çünkü günümüz tüketim dünyasında artık en basit ürün bile bir “seçim” haline geldi.
Domestos boykot ürünü mü? sorusunun asıl derdi ne?
Aslında insanlar bu soruyu sadece meraktan sormuyor. Arkasında birkaç temel motivasyon var:
1. Tüketim bilinci artışı
İnsanlar artık sadece ürün almıyor, “ne aldığını” da sorguluyor.
2. Sosyal medya etkisi
Bir listede gördüğün şey, bazen doğruluğunu kontrol etmeden yayılıyor.
3. Küresel şirket algısı
Büyük markalar genelde farklı ülkelerde farklı tartışmaların içinde olabiliyor.
4. Aidiyet duygusu
Tüketim bile bazen “taraf seçme” gibi algılanabiliyor.
Ben İzmir’de bunu çok net görüyorum. Arkadaş ortamında biri “şunu kullanıyorum” dediğinde hemen mini panel başlıyor:
“Onun şirketi kimdi ya?”
“Bir dakika ben bir bakayım.”
“Abi çok düşündün yine.”
Evet, düşündüm.
Market koridorunda geçen mini kriz
Bir gün arkadaş grubuyla alışverişteyiz.
Efe yine elinde deterjanla geliyor:
“Bak bunu alıyoruz, Domestos alma.”
Ben:
“Niye?”
Efe:
“Boykot listesinde görmüştüm.”
Ben:
“Kaynağı ne?”
Efe:
“Twitter.”
O an kısa bir sessizlik oldu.
Ardından başka bir arkadaşımız araya girdi:
“Abi ben zaten sadece kokusuna göre alıyorum ya…”
İşte Türkiye’de tüketim tam olarak bu üçlü arasında gidip geliyor:
Sosyal medya listesi
Bilimsel bilgi
Koku testi
Domestos boykot ürünü mü? Konunun veri tarafı
Ekonomi okumuş biri olarak şunu söyleyebilirim: böyle konularda en zor şey veri doğruluğu.
Çünkü:
Resmi boykot kararları çok sınırlıdır
Sosyal medya iddiaları hızlı yayılır
Marka yapıları karmaşıktır
Dolayısıyla “Domestos boykot ürünü mü?” sorusuna net bir “evet/hayır” cevabı vermek çoğu zaman gerçekçi değildir.
Daha doğru yaklaşım şudur:
İddiaların kaynağı nedir?
Resmi bir açıklama var mı?
Tüketici grupları ne söylüyor?
Şirketin faaliyet yapısı ne?
Ben genelde böyle bakıyorum. Ama dürüst olayım, banyoda süngerle uğraşırken bu analizlerin hepsi biraz absürt kaçıyor.
İç ses 3: “Sen sadece fayans temizliyorsun…”
Bazen kendimi fazla ciddiye aldığımı fark ediyorum.
Elimde fırça:
“Bu ürünün global etkisi ne olabilir?”
İç ses:
“Abi köpüğü çıkar yeter.”
Ama işte modern çağ böyle bir şey. En sıradan an bile düşünce üretme makinesine dönüşüyor.
İzmir’den bakınca tüketim biraz daha rahat
İzmir’in en sevdiğim yanı şu: insanlar çok uzun süre “drama” taşıyamıyor.
Bir konu çok büyüyünce biri mutlaka şunu diyor:
“Tamam da biz çamaşırı nasıl beyazlatacağız?”
Bu cümle hayatı resetliyor.
Çünkü gerçek dünya hep orada:
lekeler
fiyatlar
temizlik
günlük ihtiyaçlar
“Domestos boykot ürünü mü?” tartışması da bir noktadan sonra şuna evriliyor:
“Abi banyoyu nasıl temizleyeceğiz?”
“Domestos boykot ürünü mü” konusundaki yazımızı okuduğunuz için teşekkür ederiz. Nay olarak sizlere her zaman kaliteli içerik sunmaya devam edeceğiz.
Domestos boykot ürünü mü? Sonuç yerine geçen bir İzmir sabahı
Sabah güneşi İzmir’de banyoya vururken bir şeyi fark ettim: insan her şeyi fazla düşünse bile hayat devam ediyor.
Elimde temizlik bezi, kafamda yarım kalan sorular:
Bu ürün neden bu kadar konuşuluyor?
Sosyal medya neden bu kadar etkili?
Biz neden her şeyi bu kadar ciddiye alıyoruz?
Ama sonra musluğu açıyorum.
Su akıyor.
Ve gerçek dünya geri geliyor.
Belki “Domestos boykot ürünü mü?” sorusunun cevabı bazıları için önemli, bazıları için değil. Ama asıl mesele şu: tükettiğimiz her şeyde artık biraz daha bilinçli, biraz daha sorgulayan bir tarafımız var.
Ben yine de banyoyu temizlemeye devam ediyorum.
Çünkü bazı cevaplar Google’da değil, lavabo kenarında bekliyor.