Toprağın İçinden Gelen Ses: Sabanın Bana Öğrettiği Sabır
Kayseri’de yaşadığım evin küçük odasında yıllardır tuttuğum günlüklerim var. Kapağı eskimiş, kenarları kıvrılmış onlarca defter… Her birinin içinde farklı bir ben saklı. Bazen çocukluğumu, bazen kırgınlıklarımı, bazen de geleceğe dair kurduğum hayalleri yazıyorum. 25 yaşındayım ve bazı insanların aksine hissettiklerimi içimde tutmayı pek beceremiyorum. Mutluysam belli olur, üzgünsem gözlerim hemen ele verir. Belki de bu yüzden günlük tutmak bana hep iyi geldi.
Geçen yıl sonbaharın ilk günleriydi. Kayseri’nin sabahları serinlemeye başlamış, Erciyes’in eteklerinden gelen rüzgâr tarlaların üzerinde dolaşır olmuştu. Dedemden kalan küçük bir tarlamız vardı. Yıllardır çok fazla ilgilenemediğimiz için toprağı adeta kendi haline bırakmıştık. Bir gün eski fotoğraflara bakarken dedemin o tarlada çekilmiş bir fotoğrafına denk geldim. Elinde bir saban vardı. Yüzünde yorgun ama huzurlu bir ifade vardı.
O fotoğrafa uzun süre baktım.
İçimde garip bir duygu oluştu. Hem hüzünlendim hem de büyük bir merak hissettim. Çünkü dedemin hayatında sıradan görünen o sabanın aslında ne kadar büyük bir anlam taşıdığını hiç düşünmemiştim.
Dedemin Tarlasında İlk Adım
Ertesi hafta sabah erkenden kalkıp tarlaya gitmeye karar verdim. Açıkçası biraz endişeliydim. Şehir hayatına alışmış biri olarak toprağın başında ne yapacağımı tam bilmiyordum. Ellerimle bir şeyler üretmeyi unutmuş gibiydim. Bir yandan heyecanlıydım, bir yandan da başarısız olmaktan korkuyordum.
Tarlaya vardığımda eski kulübenin yanında duran paslanmış bir saban gördüm. Üzerinde yılların izi vardı. Metal kısmı eskimiş, ahşap sapı yıpranmıştı. Ama yine de güçlü görünüyordu. Sanki yıllarca beklemiş ve bir gün yeniden kullanılmayı ummuş gibiydi.
Elimi sabanın üzerine koyduğumda garip bir yakınlık hissettim. O anda dedemin ellerini düşündüm. Yıllar önce aynı yere dokunmuş, aynı toprağı sürmüş, aynı gökyüzüne bakmıştı.
Gözlerim doldu.
Çünkü bazı eşyalar sadece eşya değildir. İçinde insanların emeği, hikâyesi ve yaşanmışlıkları vardır.
Saban Ne İçin Kullanılır? Toprağın Hazırlanmasındaki Önemi
O gün sabanın ne için kullanıldığını daha derinden anlamaya başladım. Saban, toprağı sürmek ve ekime hazırlamak için kullanılan geleneksel bir tarım aracıdır. Toprağın altındaki sert bölümleri parçalar, toprağı havalandırır ve ekilecek tohumlar için daha uygun bir ortam oluşturur.
Eskiden çiftçiler için saban sadece bir araç değildi. Geçim kaynağının başlangıcıydı. Bir yıl boyunca alınacak ürünün ilk adımı, sabanın toprağa ilk dokunuşuyla atılırdı. Çiftçi sabanla toprağı işlerken aslında geleceğe yatırım yapardı.
Bunu düşündüğümde içimde büyük bir saygı oluştu. Çünkü bugün market raflarında gördüğümüz sebzelerin, tahılların ve birçok ürünün arkasında görünmeyen büyük bir emek vardı.
Dedemin neden o eski sabanı yıllarca sakladığını o an daha iyi anladım.
Bir Günlük Sayfasına Yazılan Duygular
O akşam eve döndüğümde hemen günlüğümü açtım. Kalemi elime aldım ve uzun süre hiçbir şey yazmadan bekledim. İçimde çok fazla duygu vardı.
Hayal kırıklığı hissediyordum. Çünkü yıllarca ailemin geçmişine, toprağa ve emeğe yeterince değer vermediğimi düşündüm. Büyüklerimizin yaşadığı zorlukları anlamak için çok geç kaldığımı hissettim.
Ama aynı zamanda umutluydum.
Çünkü geçmişi değiştiremiyordum fakat ondan öğrenebilirdim.
Günlüğüme şunları yazdım:
“Bugün eski bir sabana dokundum. Aslında toprağa değil, geçmişime dokundum. İnsan bazen aradığı cevapları uzaklarda sanıyor ama bazı cevaplar yıllardır yanı başında bekliyor.”
Bu cümleleri yazarken içim hafiflemişti.
Sabanın Sessiz Hikâyesi
Önerdiğimiz İçerik: Saban demiri nedir ?
Ertesi gün yine tarlaya gittim. Bu kez amacım sadece bakmak değildi. O eski sabanın hikâyesini anlamak istiyordum.
Komşumuz Mehmet amca tarlaya uğradı. Elimdeki sabanı görünce gülümsedi.
“Bu sabanla deden çok çalıştı,” dedi.
Bu cümle benim için çok değerliydi.
Mehmet amca bana eski günlerden bahsetti. Sabah güneş doğmadan tarlaya geldiklerini, gün boyunca toprağı işlediklerini anlattı. O zamanlar makinelerin bugünkü kadar yaygın olmadığını, birçok işin insan gücüyle yapıldığını söyledi.
Onu dinlerken hem şaşırdım hem de duygulandım.
Bizim kolaylıkla elde ettiğimiz şeylerin arkasında ne kadar büyük mücadeleler olduğunu fark ettim. Bir ekmeğin bile ne kadar uzun bir yolculuktan sonra sofraya geldiğini düşündüm.
Sabanın toprağı çevirmesi aslında sadece fiziksel bir işlem değildi. Bir ailenin geleceğini hazırlayan, sabırla yapılan bir çalışmaydı.
Toprağı Sürmek, Hayatı Anlamak
O günden sonra sabana farklı gözle bakmaya başladım.
Eskiden sabanı eski bir tarım aracı olarak görürdüm. Şimdi ise bana sabrı hatırlatan bir sembol gibi geliyor.
Çünkü toprak hemen ürün vermez.
Çiftçi tohumu eker, bekler, bakım yapar ve zamanın geçmesini kabul eder. Hayatta da durum aynıdır. Bazen çok emek veririz ama sonuçları hemen göremeyiz. Bazen umutlarımızın karşılığını almak için uzun süre beklememiz gerekir.
Ben de kendi hayatımda bunu öğrendim.
25 yaşında birçok insan gibi benim de kafamda soru işaretleri vardı. Geleceğim nasıl olacak, doğru kararları verebilecek miyim, istediğim yerlere ulaşabilecek miyim diye çok düşündüm.
Ama o eski saban bana şunu gösterdi:
Hiçbir şey bir anda oluşmaz.
Güçlü bir ağaç bile önce küçük bir tohumdur.
Kayseri’nin Sessiz Sabahlarında Gelen Umut
Kayseri’de bazı sabahlar vardır. Hava soğuktur ama insanın içine huzur verir. Erciyes’in görüntüsü uzaktan bütün şehri izler gibi durur. Böyle sabahlarda tarlaya gitmek bana farklı bir mutluluk vermeye başladı.
Artık oraya sadece iş yapmak için gitmiyordum.
Kendimi dinlemek için gidiyordum.
Toprağın kokusu, rüzgârın sesi ve eski sabanın görüntüsü bana geçmişle bağ kurma fırsatı veriyordu.
Bir gün sabanı temizlemeye karar verdim. Üzerindeki pasları dikkatlice temizledim, ahşap kısmını onardım. Bunu yaparken büyük bir heyecan hissediyordum. Sanki dedemden kalan bir hatırayı yeniden canlandırıyordum.
Bitirdiğimde uzun süre karşısında durdum.
Küçük bir değişiklikti belki ama benim için büyük bir anlam taşıyordu.
Geçmişten Geleceğe Uzanan Bir Araç
Bugün teknoloji sayesinde tarımda birçok modern araç kullanılıyor. Büyük makineler sayesinde geniş alanlar kısa sürede işlenebiliyor. Ancak sabanın değeri hâlâ kaybolmuş değil.
Çünkü saban, insan ile toprak arasındaki eski bağın simgelerinden biridir.
Saban ne için kullanılır sorusunun cevabı sadece “toprağı sürmek için” değildir. Aynı zamanda emek vermek, sabretmek ve geleceğe hazırlanmak anlamlarını da taşır.
Bir çiftçi sabanla toprağı işlerken aslında yarının ekmeğini hazırlar. Her çizgide bir umut, her dönüşte bir emek vardır.
Bunu anlamak benim için büyük bir değişim oldu.
“Saban ne için kullanılır” konusunda merak ettiklerinizi bu yazımızda ele almaya çalıştık. Nay okurları için daha fazlası yolda!
Günlüğümde Kalan Son Satırlar
Aradan aylar geçti. O eski saban hâlâ tarlamızda duruyor. Artık eskisi kadar yalnız görünmüyor. Çünkü onun bir hikâyesi olduğunu biliyorum.
Bazen akşamları günlüğümü açıp o günü tekrar okuyorum. Hâlâ aynı duyguları hissediyorum. Hâlâ biraz hüzün, biraz gurur ve çokça umut var içimde.
Hayatım boyunca birçok eşya gördüm. Bazıları pahalıydı, bazıları yeniydi, bazıları ise dikkat çekmeyecek kadar sıradandı.
Ama o eski sabanın benim için yeri bambaşka.
Çünkü bana geçmişimi hatırlattı.
Bana emeğin değerini öğretti.
Bana beklemenin ve sabretmenin ne kadar önemli olduğunu gösterdi.
Belki de insanın bazen büyük cevaplar bulmak için uzaklara gitmesine gerek yoktur. Bazen cevaplar, yıllardır duran eski bir eşyanın üzerinde, toprağın kokusunda veya bir büyüğümüzün anlattığı kısa bir hikâyede saklıdır.
Ben bunu Kayseri’de, dedemden kalan küçük bir tarlada öğrendim.
Bir sabanın sadece toprağı değil, insanın içindeki unutulmuş duyguları da yeniden ortaya çıkarabileceğini gördüm.
Ve şimdi ne zaman bir saban görsem, aklıma sadece tarım gelmiyor.
Aklıma emek geliyor.
Aklıma geçmiş geliyor.
Aklıma umut geliyor.