Irgat argoda ne demek ?

“Irgat” Argoda Ne Demek?

“ırgat” kelimesi, Türkçede genel anlamıyla “tarım işçisi, inşaat işçisi” gibi kullanımlara sahiptir. [1] Ancak argoda bu sözcük, özellikle düşük ücretle, ağır koşullarda çalışan kimseyi küçümseyici bir anlamla anlatmak için de kullanılır. [2]

Köken ve tarihsel arka plan

Etimolojik olarak “ırgat” kelimesi, Yunanca “εργάτης (ergátēs)” yani “işçi” anlamına gelen sözcükten Türkçeye geçmiştir. [3] Türkçe içinde ilk izlerine, orta çağ mahsullerinde ya da halk dilinde “ırġad” biçiminde rastlanır. [4]

Tarih boyunca tarım, bağ‑bahçe ve inşaat işlerinde emeğini koyan gündelik işçiler için kullanılmış olan “ırgat” kelimesi, zamanla çalışma koşulları ağır, ücretler düşük olan işçiler için negatif bir çağrışım kazanmıştır. Örneğin eski kaynaklarda “Ayakaltında bir ırgat…” gibi örnek cümleler bulunmaktadır. [1]

Argodaki kullanımına dair notlar

Argoda “ırgat” kelimesi genellikle şu anlamları taşır:

• Çok çalışmak durumunda olan, genellikle fiziksel emeğe dayanan bir işi ifa eden kişi.
• Düşük ücretle veya haklarından yoksun biçimde çalıştırılan işçi.
• Resmî işçi tanımının ötesinde halk arasında aşağılayıcı ya da küçümseyici bir tonla “ışığına bakmadan, koşulsuz çalışan” anlamında.

Örneğin bir kaynakta “çok az bir parayla çalışan kimse” olarak “ırgat” kelimesinin argoyla bağlantılı şekilde kullanıldığı belirtilmiştir. [2]

Niçin argoya dönüşmüş olabilir?

Bir kelimenin argoya dönüşmesi, genellikle o kelimenin taşıdığı sosyal çıkarımlarla ilgilidir. “Irgat” kelimesi, fiziksel işçilikle, genellikle daha az görünür ve daha az saygın işlerle ilişkilendirilmiş; dolayısıyla bu işin içinde olan kişiye yönelik toplumsal algı da görece aşağılayıcı bir ton kazanmış olabilir. Argoda bu algı “emeksiz ya da değersiz çalışana verilen isim” gibi bir yöne evrilebilir.

Günümüzde akademik tartışmalar ve dilbilimsel perspektif

Dil bilimde argonun incelenmesi, sosyal sınıf, iş bölümü, güç ilişkileri gibi konularla kesişir. [5] “Irgat” kelimesinin argoda kullanımı da bu açıdan ilgi çekicidir çünkü:

• İşçi‑yönetici, emek‑sermaye gibi güç ilişkilerinde dilin nasıl işlediğini gösterir.
• Sosyal statünün ve emeğin değeriyle ilgili toplumsal algı değişimini yansıtır.
• Argodaki kullanımıyla bir iş koluna, bir sosyal sınıfa dair dilsel kodlamalar içerir.

Akademik düzeydeyse şöyle sorular gündeme gelir: “Kelime ne zaman, hangi ortamda küçümseyici bir anlam kazandı?”, “Argodaki kullanımının coğrafi ya da sektörel değişkenleri var mı?”, “Resmî tanım ile halk arasında nasıl bir anlam farkı oluştu?” gibi. Bu tarz sorular, kelimenin sosyal tarihiyle birlikte dilsel dönüşümünü de ortaya çıkarır.

Sonuç

Özetle, “ırgat” kelimesi resmî dilde tarım işçisi, yapı işçisi anlamına gelirken; argoda düşük ücretle, ağır koşullarda çalışan işçi anlamında kullanılır. Halk dilinde bu kullanım, sosyal algı ve hiyerarşilerle bağlantılıdır. Dilbilimsel açıdan incelendiğinde kelime, emek‑sınıf ilişkileri, toplumsal statü ve argonun nasıl oluştuğu gibi temalar için iyi bir örnek sunar. Kullanırken bağlama dikkat etmek önemlidir çünkü argodaki çağrışımı nedeniyle resmî ya da nazik bir dilde tercih edilmeyebilir.

—

Sources:

[1]: “Irgat ne demek? TDK’ya göre Irgat kelime anlamı nedir? Irgat sözlük anlamı”

[2]: “Irgat ne demek argo? – enpopulersorular.com”

[3]: “Irgat Nedir? Ne Demek? Cümle İçi Kullanımı ve Kökeni”

[4]: “Irgat Ne Demek? – Türkçe Kelime Anlamı – turkcenedemek.com”

[5]: “Argo – Türk Dil Kurumu”