Pay Hangi Preposition Alır? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme
Toplumsal Cinsiyetin ve Sosyal Adaletin Gölgesinde “Pay” Kavramı
Hayatın her alanında, özellikle işyerinde ve toplumsal ilişkilerde, herkesin payına düşen şeyler var. Ancak bu pay, çoğu zaman cinsiyet, ırk, etnik köken, ekonomik durum ve diğer toplumsal faktörlere göre değişiklik gösteriyor. Pay, genellikle in, of, for gibi edatlarla kullanılır ve her bir preposition, o kavramın farklı bir yönünü ve anlamını temsil eder. Ancak bu preposition seçimleri, yalnızca dil bilgisiyle değil, aynı zamanda toplumsal yapılarla da bağlantılıdır. Toplumun farklı grupları için bu payı tanımlama biçimi değişir. İstanbul’da bir günün ortasında, toplu taşımada ya da sokakta gözlemlediğimiz çeşitli sahneler, bu durumu daha açık hale getiriyor.
İstanbul Sokaklarında Gözlemler: Payın Dağılımı
İstanbul’un sokaklarında her gün geçerken, toplumun farklı kesimlerinden insanlar bir araya gelir. İster işe giderken, ister sosyal etkinliklere katılırken, herkesin payına düşen bir şey vardır. Fakat bu pay, her zaman eşit bir şekilde dağılmıyor. Kadınların sokakta yürürken maruz kaldığı rahatsız edici bakışlar, şiddet korkusu veya ayrımcılık; gençlerin iş bulma konusunda yaşadıkları zorluklar; yaşlıların kamusal alanda yeterince temsil edilmemesi gibi durumlar, bu eşitsizliğin somut örnekleridir. Bu durumlar, dildeki küçük farklarla bile kendini gösteriyor. Kadınlar genellikle “for” edatı ile ifade edilirken, erkekler “in” edatıyla daha sık ifade edilir. Örneğin, bir erkek için “pay in society” denebilirken, kadınlar için “pay for society” ifadesi daha yaygın olabiliyor. Bu, toplumsal normların dil üzerindeki etkisini gösteriyor.
Çeşitlilik ve Pay Kavramı: Hangi Gruba Düşen Ne?
Toplumda herkesin eşit pay almadığı bir başka önemli boyut ise çeşitliliktir. Çeşitlilik, sadece etnik köken, dil ya da din gibi faktörleri değil, aynı zamanda engellilik durumu, yaş, cinsiyet kimliği ve cinsel yönelim gibi daha geniş bir yelpazeyi kapsar. İstanbul’da, toplu taşımada sabah saatlerinde, engelli bir bireyin otobüse binmeye çalıştığını gördüğümde, çoğu zaman toplumsal eşitsizliklerin dilde nasıl yansıdığını düşünürüm. Engelli bir birey, toplumun tüm kaynaklarından eşit şekilde yararlanamazken, dilde de ona düşen pay, bazen “of” yerine “for” edatıyla ifade edilir. Yani, engelli bireylere sağlanan hizmetler, aslında topluma dair bir “pay” değildir; çoğu zaman “onlara” ayrılan bir kaynaktır. Bu, sosyal adaletin eksik olduğu noktalarından birini işaret eder.
İşyerinde de benzer bir durum söz konusu. Çeşitli kimliklere sahip bireylerin eşit bir şekilde temsil edilmediği, daha çok “pay for” değil de “pay of” ya da “pay in” gibi ifadelerle görüldüğü bir ortamda, toplumsal çeşitlilik ve adalet hakkında konuşmak zorlaşır. Genellikle sosyal güvencesi olan, beyaz yakalı ve orta yaşlı erkekler, toplumda en yüksek payı alırken, kadınlar, göçmenler, LGBT+ bireyler ya da engelliler, kendi paylarını almakta zorluk çekerler. Bu dengesiz paylaşımlar, dilde de karşımıza çıkar. Çeşitli grupların paylarına dair kullanacağımız preposition’lar, doğrudan toplumsal eşitsizlikleri ve güç dinamiklerini yansıtır.
Toplumsal Cinsiyet ve Pay: Kadınların Payı Hangi Preposition’la Anlatılır?
Kadınların toplumdaki konumunu belirleyen etkenlerden biri de onlara biçilen paydır. Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, özellikle iş gücü piyasasında ve kamusal alanda kadınların daha düşük maaşlar alması ve daha az fırsatla karşılaşması gibi sorunlara yol açmaktadır. Kadınların aldığı pay genellikle “pay for” ya da “pay of” şeklinde ifade edilir. Yani, toplumun veya iş dünyasının sunduğu kaynaklar, kadınlar için “pay for” değil de “pay of” olarak algılanır. Örneğin, bir kadın işyerinde aynı işi yapan bir erkekle kıyaslandığında daha düşük maaşlar alırken, bu, onun için toplumsal yapının sunduğu bir “pay” değildir, daha çok “toplum için yapılacak bir şey” gibi görülür.
İstanbul’daki günlük yaşamımda da sıkça karşılaştığım bir diğer örnek, sokakta yürürken kadınların yer vermek zorunda olduğu erkeklerin “pay in” bir toplumda daha fazla sayıda temsil edilmesidir. Erkeklerin daha fazla toplumsal güce sahip olduğu, seslerinin daha fazla duyulduğu ve karar mekanizmalarında daha fazla yer aldığı bir toplumda, kadının payı çoğu zaman sınırlıdır. Örneğin, toplu taşımada kadınlar daha çok yer bulmak zorunda kalırken, erkekler ise sadece varlıklarıyla toplumsal alanı domine ederler.
Pay ve Sosyal Adalet: Değişim İçin Ne Yapılmalı?
Toplumsal eşitsizlikler, dildeki küçük farklarla olsa da, büyük birer toplumsal adalet sorunu haline gelir. Eğer paylar, edatlarla belirleniyorsa ve bu edatlar, güç dinamikleriyle şekilleniyorsa, toplumsal adaletin sağlanabilmesi için bu dilsel farkların üzerine gitmek gerekir. Sosyal adaletin gerçekleşebilmesi için, toplumun her kesiminin payını eşit bir şekilde alabilmesi gerekir. Bu da, dildeki yanlışlıkların ve toplumsal normların değiştirilmesiyle mümkün olur.
Toplumda cinsiyet, ırk, etnik köken ve diğer faktörlere dayalı eşitsizliklerin sona erdirilmesi için, her birey kendi payını toplumsal yapıya dahil edebilmelidir. Bu anlamda, toplumsal değişim, her bireyin eşit şekilde toplumun payına katılabilmesi ile mümkün olacaktır. Toplumdaki en küçük güç dinamiklerinden en büyük değişimlere kadar olan her alanda eşitlik sağlanabilirse, o zaman dildeki preposition kullanımlarının da daha adil ve doğru bir hale gelmesi sağlanabilir.
Sonuç
“Pay hangi preposition alır?” sorusu, sadece dil bilgisiyle ilgili bir mesele değildir; toplumsal eşitsizlikleri, cinsiyet ve çeşitlilik perspektifinden ele alarak, bu kavramın toplumsal adaletle nasıl iç içe geçtiğini görmek gerekir. İstanbul sokaklarında, toplu taşımada ve işyerinde gözlemlerim, bu eşitsizliklerin ne kadar yaygın ve derin olduğunu gösteriyor. Payın nasıl dağıldığı ve hangi preposition’ların kullanıldığı, toplumsal yapıyı ve ilişkileri doğrudan etkileyen bir faktördür. Bu anlamda, toplumsal adaletin sağlanabilmesi için hem dilde hem de toplumsal yapıda büyük değişimlere ihtiyaç vardır.